Autor: Szymon Beźnic

a takie tam...

Rodzinne historie z milczeniem w tle

W Niemczech Holocaust tworzy niejedną rodzinną historię (Raul Hilberg)

Ta historia zaczęła się banalnie – Jennifer Teege wybrała się do biblioteki gdzie wśród tysięcy książek jej uwagę przykuł wolumin z czerwoną okładką i intrygującym tytułem Musiałam przecież kochać swojego ojca, prawda?

(więcej…)

Reklamy

Historia, która krwawi…

Każda władza romansuje z historią i chętnie wpisuje ją w swoje sztandary.

Pamięć o przeszłości jest źródłem polityki historycznej państwa i legitymizacji władzy, a czasami staje się też paliwem bieżących rozgrywek politycznych. Politycy chętnie bowiem mianują się posiadaczami prawdy historycznej i wyrazicielami dziejowej albo boskiej sprawiedliwości – tak zdefiniowani ochoczo wstawiają na cokoły swoich bohaterów, nierzadko zrzucając zeń starych uznawanych odtąd za zdrajców i łajdaków. Prawda „przepisywanej” i reinterpretowanej historii sprowadzana bywa w pierwszej kolejności do wymiaru utylitarnego – prawdziwsza staje się ta wersja historii czasów minionych, która wzmacnia władzę, skuteczniej buduje dumę narodową i wychowuje wyznawców nowej, jedynie słusznej narracji historycznej. Takie zabawy z historią stają się szczególnie obrzydliwe, gdy instrumentalizują ofiary.

(więcej…)

Eschatologia w klimacie science fiction – “FUTU.RE”

„Wieżowce są wystarczająco wysokie, by przebić się ponad chmury, a ich sięgające głęboko pod ziemię korzenie są jeszcze dłuższe. Chrześcijanie przekonują, że w wieżowcu, który wybudowano na miejscu Watykanu, istnieją windy kursujące do piekła i z powrotem oraz takie, które wożą bogobojnych  prosto do raju” (7).

Jak wyglądałoby życie ludzi, gdyby spełnienie odwiecznego marzenia o pokonaniu śmierci było możliwe? Jaką wartość miałoby życie, z którego śmierć zostałaby wyeliminowana? Czy w świecie bez śmierci potrzebna byłaby religia?

01_city_3

(więcej…)

Zapasy z władzą – „Pawlenski”

„Gdy zaś wrócił i został sam jeden, ktoś zmagał się z nim aż do wschodu jutrzenki”
Rdz 32:25.

pawlenski

Wybór Władimira Putina na trzecią kadencję prezydencką w maju 2012 roku zmobilizował politycznie rosyjskie społeczeństwo – przede wszystkim mieszkańców największych miast. Pojawiły się protesty, wyrazy niezadowolenia. Współtowarzyszył temu kolejny wzrost autorytaryzmu i represyjności rosyjskich władz, a równocześnie silny kurs na konserwatyzm, promocję szowinistycznego nacjonalizmu z kultem „Matki Rosji” i mitami o wyjątkowości narodu rosyjskiego. Znakiem czasu stały się coraz silniejsze związki władzy z Cerkwią oraz podkreślanie, że prawosławie to kluczowy element rosyjskiej tożsamości i kultury. Militaryzm i mocarstwowość zaprawiane nostalgią za czasami ZSRR wzmocniły antyzachodnie i antyliberalne nastroje (m.in. zaczęto podważać wartość wolności słowa, praw człowieka, w tym praw mniejszości seksualnych).

(więcej…)

„Sekretne życie drzew”

Życie drzew jest pełne zadziwiających sekretów, skomplikowanych strategii, a nawet dramatycznych wyborów. Ludziom trudno jest wyobrazić sobie na czym polega dramatyzm ich egzystencji. Wydaje nam się, że nic nie czują – nie mają przecież nerwów, nie myślą – nie mają przecież mózgów, są samotne – całe życie cierpliwie trwają w jednym miejscu i nie potrafią porozumiewać się z innymi. Nieprawda! Drzewa to niezwykłe istoty, które intensywnie odczuwają, wzajemnie się wspierają, a nawet potrafią liczyć, pamiętać, przewidywać.

(więcej…)

Zaklęte kręgi – „Biegański. Stereotyp Polaka bydlaka”

Fatou uświadomiła sobie, że już kiedyś słyszała tę historię, a przynajmniej jakąś jej wersję. Mimo to poczuła znajome zniecierpliwienie, które zawsze ją ogarniało, gdy słuchała opowieści o ludzkim cierpieniu z dalekiej przeszłości.
No bo jak można zaradzić nieszczęściom z dawno minionych czasów?
Zadie Smith, 2015, Lost and found. Opowiadania,
przeł. Michał Kłobukowski, Kraków: Znak, s. 110.

Uwagi na marginesie książki „Biegański” – o antysemityzmie Polaków i antypolonizmie Żydów.

Jakie cechy ma typowy Polak? Z łatwością (może zbyt dużą) opiszemy przedstawicieli innych narodów, ale ze zgrabną charakterystyką typowego rodaka będzie już gorzej. Swoich mierzymy inną miarą i znamy ich lepiej – trudniej nam sprowadzić całą różnorodność Polaków do jednej uproszczonej charakterystyki. Stereotypy nie różnicują, opierają się na domniemanej homogeniczności, a określone stereotypem cechy przypisywane są z łatwością całej zbiorowości.

bieganski

(więcej…)